عاشورا داغی است که هرگز سرد نمیشود و امسال، این اندوه با وداع جانسوز با پیکر رهبر شهید و مظلوممان گره خورده است. شهادت، نه یک اتفاق، که پاداش عمری بندگی و ایستادگی در برابر شقیترین دشمنان خداست؛ همانهایی که گمان میکنند با ریختن خون پاکان، نور حق را خاموش میکنند، غافل از اینکه خون شهید، جوششی ابدی در رگهای تاریخ ایجاد میکند. در این روزها که عطر کربلا با شمیم شهادت رهبر آزادهمان درآمیخته و جهان در انتظار تشییع باشکوه این سرباز مخلص است، بازخوانی جایگاه قدسی یاران اباعبدالله(ع) و امتداد آن در عصر حاضر، ضرورتی دوچندان یافته است. در ادامه، مشروح گفتوگوی ما با حجتالاسلام والمسلمین سیدحسین حسینی قمی، خطیب دینی را درباره عظمت مقام شهدا و برکات این جانفشانیهای ماندگار میخوانید.
میراث مکتوب و فضیلت بیهمتای یاران حسین(ع)
حجتالاسلام حسینی قمی در ابتدا با اشاره به اهمیت منابع روایی در بازشناسی نهضت عاشورا خاطرنشان میکند: کتاب کاملالزیارات نوشته ابنقولویه قمی که از استوانههای حدیثی شیعه و استاد شیخ مفید بوده، منبعی بینظیر برای درک عظمت سیدالشهدا(ع) است. ایشان در این اثر گرانسنگ بیش از ۷۵۰ حدیث را در سه محور زیارتنامه، آداب و فضیلت زیارت جمعآوری کرده که نکته شگفتانگیز آن، اختصاص ۵۰۰ حدیث به طور ویژه به امام حسین(ع) و یاران ایشان است. این حجم از توجه نشاندهنده آن است که زیارت و شناخت جایگاه شهدا، صرفاً یک عمل مستحب ساده نیست، بلکه پیوندی عمیق با ریشههای اعتقادی ما دارد.
این کارشناس مذهبی با استناد به روایتی از امام صادق(ع) درباره پیشگویی امیرالمؤمنین(ع) از واقعه کربلا میافزاید: سالها پیش از آن روز سرنوشتساز، هنگامی که علی(ع) از سرزمین کربلا عبور میکردند، با رسیدن به قتلگاه شهدا توقفی کرده و فرمودند اینجا محل افتادن پیکرهای مطهری است که نه در گذشته کسی بر آنها سبقت گرفته و نه در آینده کسی به رتبه و درجه آنها خواهد رسید. این کلام به خوبی تبیین میکند که شهدای کربلا در یک تراز اختصاصی قرار دارند که هیچ مجاهد دیگری در طول تاریخ نمیتواند مدعی برابری با مقام قدسی آنان باشد.
ایشان در تبیین جایگاه رفیع یاران اباعبدالله الحسین(ع) یادآور میشود: بر اساس روایات معتبر، این شهدا نه تنها در زمین، که در آسمانها نیز شناخته شدهاند و پیامبر اکرم(ص) آنها را به ستارگانی تشبیه کردهاند که برای رسیدن به فیض شهادت از یکدیگر سبقت میگرفتند. این روحیه مسابقه برای جانبازی در راه حق، نشاندهنده بصیرتی است که فراتر از محاسبات دنیوی بوده و تنها در سایه تربیت ولایی حاصل میشود.
ادراک شهادت و رهایی از بند دردهای دنیوی
استاد حسینی قمی با اشاره به روایتی تکاندهنده از امام باقر(ع) درباره لحظه شهادت یاران امام حسین(ع) بیان میدارد: بر اساس سخن صریح رسول خدا(ص)، شهدای کربلا در لحظه اصابت شمشیر و نیزه، هیچگونه دردی را احساس نمیکردند. این پدیده با استناد به آیات سوره مبارکه انبیا، به سرد و سلامت شدن آتش بر ابراهیم خلیل تشبیه میشود. همانگونه که اراده الهی قوانین طبیعت را برای پیامبرش تغییر داد، در روز عاشورا نیز حجابهای مادی را از پیش چشم یاران امام کنار زد تا آنها تنها جمال حق را مشاهده کنند و از رنج جسمانی رها شوند.
این خطیب برجسته با ذکر مثالی از آیات قرآن کریم تصریح میکند: این مقام، نتیجه یک عمر بندگی و بریدن از تعلقات است. شهدای کربلا به چنان درجهای از یقین رسیده بودند که مرگ برای آنان نه یک پایان تلخ، بلکه دریچهای به سوی حیات طیبه بود. این همان حقیقتی است که باعث میشد در شب عاشورا به مزاح و شادی بپردازند، چرا که میدانستند تا لحظه وصال تنها چند گام فاصله دارند.
سیره عالمان و حسرت مقام شهادت
حجتالاسلام حسینی قمی با بازخوانی خاطرهای از روزهای پایانی عمر آیتالله بروجردی ابراز میدارد: این مرجع عظیمالشان که بیش از ۷۰۰ شاگرد برجسته تربیت کرد و خدمات جهانیاش به تشیع بینظیر بود، در اواخر عمر با اندوه فراوان از یک فرصت از دست رفته سخن میگفتند. ایشان در ماجرای کشف حجاب رضاخانی قصد قیام و شهادت داشتند، اما به توصیه عدهای که حضور ایشان را برای آینده اسلام ضروری میدیدند، از این کار بازماندند. ایشان با وجود تمام خدمات علمی و اجتماعی، همچنان در حسرت آن شهادت بودند. در ادامه به ایشان عرض کردند در روایت آمده است که مرکب عالم از خون شهید بالاتر است و ایشان در فرمودند مگر به این مطالب دلم را خوش کنم.
حواریون سیدالشهدا(ع) و تمنای بازگشت به دنیا
این پژوهشگر دینی در تحلیل مفهوم حواریون در کلام معصومین میگوید: در روایتی از امام موسی بن جعفر(ع) آمده است که در صحنه قیامت، منادی ندا میدهد حواریون پیامبران و ائمه(ع) کجا هستند. در آن غوغا، از میان اصحاب هر امام تنها چند نفر انگشتشمار برمیخیزند؛ مثلاً از میان اصحاب پیامبر(ص) تنها سلمان، مقداد و ابوذر بلند میشوند. اما نکته شگفتانگیز اینجاست که وقتی نوبت به حواریون اباعبدالله الحسین(ع) میرسد، تمامی ۷۲ تن شهدای کربلا به عنوان حواریون ایشان قیام میکنند که این نشاندهنده پیوند ناگسستنی و وفاداری مطلق آنان به امام زمانشان است.
ایشان با اشاره به اشتیاق وصفناپذیر شهدا برای تکرار این جانفشانی میافزاید: طبق فرموده رسول خدا(ص)، هیچکس پس از ورود به بهشت آرزوی بازگشت به دنیا را ندارد، چرا که بهشت کمال آرزوهاست. اما تنها یک گروه هستند که تمنای بازگشت دارند و آنها شهدا هستند. شهید وقتی کرامت و جایگاه رفیع خود را نزد پروردگار میبیند، آرزو میکند ده بار دیگر به دنیا بازگردد و در راه خدا به شهادت برسد تا باز هم آن لذت وصال و کرامت الهی را تجربه کند.
استاد حسینی قمی در تبیین این جایگاه رفیع خاطرنشان میکند: شهادت در راه خدا، چنان تطهیرکنندهای است که فرد را از سوال شب اول قبر معاف میکند. پیامبر اکرم(ص) در پاسخ به این سوال که چرا مؤمنان در قبر مورد آزمایش قرار میگیرند اما شهید نه، فرمودند همان درخشش شمشیرها بالای سر شهید در میدان نبرد، برای امتحان و ابتلای او کافی بوده است و او از تمام آزمونها سربلند بیرون آمده است.
شهادت رهبر مجاهد و موجآفرینی در جهان اسلام
ایشان با نگاهی به تحولات اخیر و شهادت رهبر شهید مجاهد جبهه حق تأکید میکند: شهادت برای مردی که نزدیک به ۹۰ سال در مسیر اعتلای اسلام و رهبری عالم تشیع گام برداشته بود، نه یک فقدان، بلکه مدال افتخاری بود که پایان عمر او را به زیباترین شکل رقم زد. برای چنین شخصیت بزرگی که عمری را در آرزوی شهادت سپری کرده بود، مرگ در بستر ننگ محسوب میشد. خداوند با این شهادت مظلومانه، مزد سالها مجاهدت و گریههای شبانه او را در فراق یاران شهیدش عطا کرد.
استاد حسینی قمی در تبیین آیه ۵۱ سوره مبارکه غافر یادآور میشود: خداوند در قرآن وعده داده است که پیامبران و مؤمنان را در زندگی دنیا و روز قیامت یاری کند. مفسران در پاسخ به این سوال که چگونه شهادت و کشته شدن، نصرت الهی محسوب میشود، میگویند پیروزی همیشه به معنای غلبه فیزیکی در میدان نیست. شهادت، پیامی را که ممکن بود در طول سالها سخنرانی به گوش جهانیان نرسد، در یک لحظه به اعماق قلوب نفوذ میدهد و موجی ایجاد میکند که هیچ قدرتی قادر به خاموش کردن آن نیست.
وی در ادامه به تحلیل تأثیرات بینالمللی خون شهید پرداخته و میگوید: اگر این رهبر مجاهد هزار سال دیگر عمر میکرد و بیانیه میداد، نمیتوانست چنین بیداری و شور عظیمی را در میان ملتها ایجاد کند. امروز میبینیم که حتی در دورترین نقاط جهان، نام و یاد او لرزه بر اندام ستمگران میاندازد. این همان نصرت الهی است که خون مظلوم را بر شمشیر ظالم پیروز میکند و بنبستهای سیاسی و اجتماعی را با ایثار و فداکاری در هم میشکند.
خون شهید؛ جوشش همیشگی و منتقم الهی
این کارشناس دینی با اشاره به کلام آخر امام حسین(ع) در عصر عاشورا بیان میدارد: حضرت در آخرین لحظات فرمودند امیدوارم پروردگارم مرا با شهادت اکرام کند و انتقام مرا از شما بگیرد. وقتی دشمن به استهزا پرسید که خدا چگونه انتقام میگیرد، حضرت فرمودند خداوند بین شما اختلاف میاندازد و خونتان را میریزد و عذاب دردناکش را نازل میکند. این پیشبینی به زودی در تاریخ محقق شد و امروز نیز میبینیم که خون شهدا چگونه پایههای کاخهای ستم را سست کرده است.
حجتالاسلام حسینی قمی در پایان با اشاره به جوشش ابدی خون مظلوم در تاریخ میگوید: بر اساس سوگند امام حسین(ع) به فرزندشان امام سجاد(ع)، خون مطهر سیدالشهدا(ع) هرگز از جوشش نمیافتد تا زمانی که منتقم حقیقی ظهور کند. ما در آستانه تاسوعا و عاشورا، باید بدانیم که هر قطره خون شهید، بذری است که در زمین بصیرت پاشیده میشود و میوه آن، ایستادگی و عزت برای امت اسلامی است. وظیفه ما در این ایام، نه فقط عزاداری، بلکه تجدید میثاق با آرمانهایی است که شهدا برای آن جان دادند.
نظر شما